Sprzedaż opodatkowana i zwolniona – wskaźnik VAT

sprzedaż opodatkowana i zwolniona z VAT

Podmioty gospodarcze prowadzące działalność, oprócz sprzedaży towarów czy świadczenia usług opodatkowanych stawką podstawową lub stawkami obniżonymi, mogą świadczyć usługi zwolnione z VAT. Wystawiając faktury na te usługi stosują stawkę ZW.

Przedsiębiorca świadczący usługi zwolnione z VAT musi pamiętać, że nie może odliczyć podatku VAT naliczonego od zakupów związanych ze sprzedażą zwolnioną z VAT.

W przypadku kiedy przedsiębiorca wie, że dany wydatek jest związany tylko i wyłącznie ze sprzedażą zwolnioną, wtedy nie odlicza podatku VAT. Problem powstaje w przypadku zakupów, dla których nie da się określić jednoznacznie z jaką sprzedażą są związane. W takich przypadkach to jaką część podatku VAT można odliczyć, określa się za pomocą wskaźnika VAT.

Przykładem takiego podmiotu może być salon samochodowy, który prowadzi sprzedaż samochodów i jednocześnie jest pośrednikiem ubezpieczeniowym. Podmiot taki kupując towar przeznaczony do sprzedaży odlicza cały podatek VAT. Kupując literaturę fachową w zakresie świadczonych usług ubezpieczeniowych podatku VAT nie odliczy. Są jednak zakupy, których nie można powiązać z jednym rodzajem sprzedaży (np. obsługa księgowa). Od kosztów związanych zarówno ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną przysługuje częściowe odliczenie podatku, to proporcjonalne odliczenie nazywamy wskaźnikiem VAT.

Zgodnie z ustawą, wskaźnik VAT określa udział rocznego obrotu, w związku z którym przysługuje odliczenie VAT (a więc sprzedaży opodatkowanej) do obrotu całkowitego. Wskaźnik ten jest wyrażany procentowo. Ustalony w danym roku wskaźnik VAT jest wskaźnikiem stosowanym przez cały rok.

Terminy ustalania wskaźnika VAT

  1. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność oraz ci u których w roku poprzednim obrót był niższy niż 30 000 zł – mają obowiązek złożyć do naczelnika US wniosek o ustalanie wskaźnika VAT. Ustalanie takiego wskaźnika opiera się o strukturę sprzedaży określoną przez przedsiębiorcę. W strukturze tej wskazuje on jaki udział będzie miała sprzedaż opodatkowana w stosunku do całości sprzedaży. Obowiązek ten wynika z art. 90 ust. 8 ustawy o VAT. Ustalenie wskaźnika powinno mieć miejsce przed dokonaniem pierwszego odliczania podatku VAT przy zakupie, który jest związany jednocześnie ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną.

  2. Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż opodatkowaną, którzy planują prowadzenie sprzedaży zwolnionej – podobnie jak w poprzednim przypadku, przedsiębiorca ma obowiązek ustalić wskaźnik VAT razem z naczelnikiem US. Nie może go ustalić dowolnie. Nie jest też dopuszczalne odliczanie całego podatku VAT według stosowanego w danym roku wskaźnika (przy sprzedaży wyłącznie opodatkowanej wynosi on 100%). W przypadku złożenia wniosku do US o ustalenie wskaźnika VAT urzędy skarbowe pozwalają często na stosowanie dotychczasowego wskaźnika VAT. Nie oznacza to jednak, że podatnik odliczy więcej podatku VAT. Będzie on zobowiązany do skorygowania wcześniej odliczonego podatku VAT w pierwszej deklaracji podatkowej składanej w nowym roku, czyli już po ustaleniu rzeczywistego wskaźnika VAT.

  3. Pozostali przedsiębiorcy – ustalenie wskaźnika VAT następuje na koniec roku w oparciu o dane o sprzedaży z ubiegłego roku. Rzeczywisty wskaźnik obliczony na podstawie danego roku jest teoretycznym wskaźnikiem dla roku kolejnego. Wyliczenie wskaźnika powinno nastąpić przed dokonaniem pierwszego odliczania podatku VAT, przy zakupie związanym zarówno ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną.

Wyliczenie wskaźnika VAT

Wskaźnik VAT jest ilorazem dwóch wartości:

  • obrotu, który daje prawo odliczenia podatku VAT (najczęściej jest to sprzedaż opodatkowana u sprzedawcy),

  • całej wartości obrotu w danym okresie.

Wskaźnik VAT wyrażany jest w procentach po zaokrągleniu w górę do najbliższej liczby całkowitej (art. 90 ust. 3 ustawy o VAT)

Wskaźnik wylicza się wg poniższego wzoru:

wskaźnik VAT = A / B

gdzie:

  • A – wartość sprzedaży opodatkowanej (stawka VAT: 0%, 5%, 8%, 23%),
  • B – wartość sprzedaży całkowitej (sprzedaż opodatkowana + sprzedaż zwolniona).

Podstawową kwestią jest określenie czym jest obrót. Zgodnie z art. 29 ust. 1: „Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.” Obrót obejmuje więc:

  • odpłatną dostawę towarów,

  • odpłatne świadczenie usług,

  • wewnątrzwspólnotową dostawę towarów,

  • eksport towarów.

Ustawa nie określa wprost jakie elementy mają się znaleźć w kwocie obrotu. Określa natomiast jakich elementów nie uwzględniamy.

Transakcje, które nie są brane pod uwagę przy wyliczaniu wskaźnika VAT

Do obrotu nie wlicza się obrotu uzyskanego z tytułu transakcji dotyczących nieruchomości lub usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt. 37-41 w zakresie, w jakim czynności te są dokonywane sporadycznie.

Art. 43 ust. 1 pkt. 37-41 wymienia np. takie czynności jak:

  • usługi ubezpieczeniowe, reasekuracyjne, pośrednictwa w zakresie tych usług,

  • usługi udzielania kredytów, pożyczek lub usługi pośrednictwa w nich,

  • usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i innych zabezpieczeń transakcji finansowych,

  • usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych oraz usług pośrednictwa w zakresie ich świadczenia.

  • usługi których przedmiotem są instrumenty finansowe, z wyłączeniem z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

- o ile usługi te są wykonywane sporadycznie.

Orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazują, że przy określeniu sporadycznego charakteru wykonywania usług, należy wziąć pod uwagę częstotliwość ich wykonywania oraz istotność dla działalności firmy. Należy też uwzględnić wartość obrotu z tytułu tych transakcji w stosunku do pozostałej kwoty obrotu oraz wartość środków zaangażowanych do ich wykonania.

Do obrotu nie wlicza się także obrotu uzyskanego z dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika.

W kwocie obrotu nie uwzględniamy też czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT w ogóle. Są to np.

  • dotacje niepowiększające obrotu

  • wartości otrzymanych kar i odszkodowań

  • przychodów ze sprzedaży zorganizowanych części przedsiębiorstwa lub ich części

Dodatkowo w kwocie obrotu nie uwzględnia się wartości netto zakupów, przy nabyciu których sprzedawca ma obowiązek rozliczenia podatku VAT. Takimi transakcjami są:

  • import usług

  • import towarów

  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

  • dostawa towarów dla których podatnikiem jest nabywca

Sprzedaż nie podlegająca opodatkowaniu w kraju

Warto zauważyć, że cześć przedsiębiorców sprzedaje usługi/ towary, które nie są opodatkowane w kraju/ podlegają opodatkowaniu u nabywcy. Sprzedaż ta nie jest zwolniona z VAT ale wyłączona z opodatkowania w kraju (w przypadku sprzedaży złomu sprzedaż jest opodatkowana w kraju ale u nabywcy).

Dotyczy to np. usług, które u nabywcy zagranicznego rozliczane są jako import usług, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów czy sprzedaży złomu dla której podatnikiem jest nabywca. Mimo, że sprzedawca nie odprowadza od sprzedaży podatku VAT (bo go nie ma) ma on prawo odliczyć podatek VAT od zakupów związanych z tą sprzedażą.

Ta część sprzedaży jest ujmowana w liczniku powyższego wzoru.

Rzeczy używane

W przypadku podmiotów stosujących procedurę VAT marża (np. przy sprzedaży rzeczy używanych), wartością obrotu jest wartość, od której naliczany jest podatek VAT. Jest to więc kwota marży a nie cała kwota otrzymana od nabywcy.

Potwierdzają to organy podatkowe. – Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w piśmie z 26 stycznia 2012 r. napisał: ”W oparciu o wskazane powyżej uregulowania, stwierdzić należy, że w przypadku towarów podlegających opodatkowaniu zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług, obrotem do ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy (stosowanej w trakcie roku podatkowego, jak również po jego zakończeniu w celu jednorazowej, rocznej korekty odliczonego wcześniej podatku naliczonego – art. 91 ust. 1 ustawy), jest wartość uzyskanej marży z tytułu sprzedaży towarów używanych. Dlatego za prawidłowe uznać należy stanowisko Wnioskodawcy, że w odniesieniu do transakcji opodatkowanych w systemie VAT-marża do ustalenia ww. proporcji przyjmować należy podstawę opodatkowania, jaką jest marża. W związku z tym stanowisko Wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe.”

Na koniec każdego roku, na podstawie już rzeczywistych danych przedsiębiorca wylicza wskaźnik VAT za dany rok. Wyliczony wskaźnik będzie wskaźnikiem teoretycznym dla roku kolejnego.

Przykładowo na koniec 2012 roku wyliczamy wskaźnik rzeczywisty (za rok 2012), ten wskaźnik będzie teoretycznym wskaźnikiem stosowanym w roku 2013.

Dodatkowo porównanie wskaźnika rzeczywistego dla danego roku ze wskaźnikiem teoretycznym stosowanym w trakcie roku jest podstawą wyliczenia rocznej korekty VAT.

Archiwum bloga
Pobierz blog na telefon