Świadczenie usług – miejsce opodatkowania


1 stycznia 2010 r. dokonano zmiany ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w zakresie miejsca świadczenia usług.
Zasada ogólna
Od tego dnia miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności. Od tej zasady istnieją oczywiście pewne wyjątki, omówione poniżej.

Zgodnie z art. 28a ustawy o VAT podatnikami są wszelkie podmioty, które prowadzą działalność gospodarczą na podstawie definicji tej działalności zawartej w ustawie VAT a także osoby prawne, które zostały zarejestrowane dla celów podatku VAT, lecz nie prowadzą działalności gospodarczej oraz inne podmioty, które prowadzą działalność lub dokonują transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług.
Oznacza to, że w przypadku świadczenia usług na rzecz podatników podatku VAT oraz osób prawnych niebędących podatnikami zidentyfikowanymi dla potrzeb podatku VAT w innym niż państwo siedziby usługodawcy państwie członkowskim, obowiązek ich rozliczenia będzie spoczywać, co do zasady na usługobiorcy. Podatek będzie rozliczany wobec tego przez nabywcę usługi w ramach tzw. reverse charge, czyli mechanizmu odwrotnego obciążenia, polegającego na samonaliczeniu podatku należnego z jednoczesnym prawem do jego odliczenia wg zasad ogólnych. W konsekwencji usługi nie powinny być obciążone podatkiem VAT w kraju świadczącego usługę.
Jednocześnie na usługodawców nałożone zostały dodatkowe obowiązki weryfikujące usługobiorców (wspólnotowych jak i z krajów trzecich) pod względem ich statusu, a w szczególności czy są podatnikami w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT. Decydującym w tym względzie jest numer identyfikacyjny – VAT UE w przypadku kraju unijnego lub inny numer o podobnym charakterze w przypadku kraju trzeciego. Usługodawca nie może usługobiorcy uznać za podatnika jeżeli ten nie podał mu stosownego numeru identyfikacyjnego nadanego mu przez państwo, w którym dane usługa ma być opodatkowana, a gdy taki numer otrzyma jest zobligowany do jego weryfikacji pod względem prawdziwości pozyskanej informacji, korzystając z systemu VIES.

Miejsce opodatkowania usług świadczonych na rzecz osób niebędących podatnikami
W przypadku świadczenia usług na rzecz nie podatników lub podatników, gdy usługi te przeznaczone są na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania.
Oznacza to, że usługodawca zobowiązany jest w takim przypadku wystawić zagranicznemu usługobiorcy fakturę z polskim podatkiem VAT i rozliczyć ten podatek w Polsce.

Usługi dla których nie ma zastosowania zasada ogólna

Jednak w przypadku usług związanych z nieruchomościami, w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, edukacji oraz podobnych usług, restauracyjnych, transportu oraz turystyki – zasady określania miejsca ich świadczenia są identyczne w przypadku, gdy usługobiorcą jest podatnik lub podmiot niebędący podatnikiem.

Miejsce opodatkowania usług związanych z nieruchomościami
Dla usług związanych z nieruchomościami, w tym:

  • usług świadczonych przez rzeczoznawców,
  • pośredników w obrocie nieruchomościami,
  • usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi,
  • użytkowania i używania nieruchomości oraz
  • usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego,

miejscem świadczenia usług jest miejsce położenia nieruchomości. Regulacja ta nie uległa zmianie od 1 stycznia 2010 r., w porównaniu do obowiązującej do końca 2009r., która przewidywała taką samą zasadę. Zasada ta ma miejsce tylko w przypadku gdy usługa związana jest z konkretną nieruchomością, którą da się zlokalizować co do miejsca jej położenia.
Jeżeli powyższe usługi nie odnoszą się do konkretnej nieruchomości, a świadczone są na rzecz podatników, opodatkowane są na zasadach ogólnych, czyli tam gdzie nabywca usługi posiada siedzibę.
Miejsce opodatkowania usług transportowych
W przypadku usług transportowych świadczonych na rzecz podatników zastosowanie ma zasada ogólna, czyli usługi te opodatkowane są w miejscu w którym podatnik będący usługobiorca posiada siedzibę (stałe miejsce prowadzenia działalności). Nie ma znaczenia czy transport towarów na rzecz podatników odbywa się w ramach UE, czy tez ma miejsce poza unią.
Jedynie w przypadku transportu pasażerskiego, bez względu na status usługobiorcy, a więc również w przypadku świadczenia ich na rzecz podatnika, aktualna pozostaje zasada opodatkowania w miejscu, gdzie transport się odbywa, z uwzględnieniem pokonanych odległości.
Krótkotrwały wynajem środków transportu
Z kolei miejscem świadczenia usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu jest miejsce, w którym te środki transportu są rzeczywiście oddawane do dyspozycji usługobiorcy. Przez krótkotrwały wynajem rozumie się posiadanie lub korzystanie ze środka transportowego przez okres nieprzekraczający 30 dni,a w przypadku jednostek pływających – 90 dni. Pozostały wynajem środków transportu będzie opodatkowany w miejscu wg zasad ogólnych.
Miejsce opodatkowania usług turystyki
W przypadku świadczenia usług turystycznych, miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie świadczący usługę ma siedzibę (stałe miejsce prowadzenia działalności). Obowiązek podatkowy w przypadku świadczenia usług turystyki spoczywa na usługodawcy, a nie usługobiorcy. np.: polskie biuro podroży świadczy usługę turystyki na rzecz podatnika lub osoby niebędącej podatnikiem z Holandii, usługa ta podlega opodatkowaniu w Polsce. Jednak gdyby to polskie biuro podroży miało swój odział w Holandii i ten oddział świadczyłby usługę wówczas podlegałaby ona opodatkowaniu w Holandii.
Miejsce opodatkowania usług restauracyjnych i cateringowych
W przypadku usług restauracyjnych i cateringowych wprowadzono zasadę opodatkowania ich w miejscu, gdzie te usługi są faktycznie wykonywane.
Wyjątkiem jest świadczenie usług restauracyjnych i cateringowych na pokładach statków, statków powietrznych lub pociągów podczas części transportu pasażerów wykonanej na terytorium UE. W takim przypadku miejscem świadczenia tych usług jest miejsce rozpoczęcia przewozu osób.

Miejsce opodatkowania usług w dziedzinie kultury, sportu, sztuki, rozrywki, nauki itp.
Obecnie miejscem świadczenia w/w usług jest miejsce, gdzie usługi są faktycznie świadczone, a zobowiązanym do rozliczenia podatku jest usługodawca takiej usługi. Zasada ta obowiązuje bez względu na to kto jest odbiorcą usługi.
Jednak w dniu 1 stycznia 2011 r. zostanie wprowadzony nowy przepis do ustawy o VAT, określający, że miejscem świadczenia usług wstępu na imprezy kulturalne, artystyczne, sportowe, naukowe, edukacyjne, rozrywkowe lub podobne, takie jak targi i wystawy, oraz usług pomocniczych związanych z usługami wstępu na te imprezy, świadczonych na rzecz podatnika, będzie miejsce, w którym te imprezy faktycznie będą się odbywać.
Konsekwencją tej nowelizacji jest przeniesienie miejsca świadczenia usług na rzecz podatników w dziedzinie kultury, sztuki itd. z miejsca faktycznego ich świadczenia do miejsca gdzie usługobiorca ma siedzibę ( lub miejsce stałego prowadzenia działalności) – z wyjątkiem usług wstępu na imprezy, które opodatkowane będą w miejscu, gdzie są faktycznie świadczone.
W przypadku natomiast gdy odbiorcami tych usług będą podmioty niebędące podatnikami, miejscem świadczenia będzie miejsce gdzie usługa jest faktycznie wykonywana.
Miejsce opodatkowania usług niematerialnych
Za usługi niematerialne uznaje się następujące rodzaje usług:
1.sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw,
2.reklamy,
3.doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych oraz podobnych usług, w tym w szczególności usług:
doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego
doradztwa w zakresie programowania
prawniczych, rachunkowo-księgowych, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania
architektonicznych i inżynierskich – z wyjątkiem usług związanych z nieruchomościami,
w zakresie badań i analiz technicznych
4.przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz usług tłumaczeń,
5.bankowych, finansowych, ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, z wyjątkiem wynajmu sejfów przez banki,
6.dostarczania (oddelegowania) personelu,
7.wynajmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem są rzeczy ruchome, z wyjątkiem środków transportu, za które uznaje się również przyczepy i naczepy oraz wagony kolejowe,
8.telekomunikacyjnych,
9.nadawczych radiowych i telewizyjnych,
10.elektronicznych,
11.polegających na zapewnieniu dostępu do systemów gazowych lub elektroenergetycznych,
12.przesyłowych:
gazu w systemie gazowym,
energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym,
13.bezpośrednio związanych z usługami, o których mowa w pkt 11 i 12,
14.polegających na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub posługiwania się prawem, o których mowa w pkt 1-13.
Miejsce świadczenia usług niematerialnych jest uzależnione od kategorii usługobiorcy, na rzecz którego usługa ta jest wykonywana: czy jest on podatnikiem, czy też podmiotem niebędącym podatnikiem z kraju trzeciego, czy też podmiotem niebędącym podatnikiem z kraju unijnego.
Usługi niematerialne świadczone na rzecz podatników unijnych oraz pozaunijnych opodatkowane są w miejscu, w którym podatnik będący usługobiorca posiada siedzibę (lub stałe miejsce prowadzenia działalności). Zastosowanie wobec tego ma zasada ogólna opodatkowania usług. Jeżeli więc usługi niematerialne są świadczone przez polskiego podatnika na rzecz podmiotu zagranicznego będącego podatnikiem, będą one zawsze opodatkowane przez usługobiorce w kraju jego siedziby.
Usługi niematerialne świadczone na rzecz podmiotów niebędących podatnikami z krajów trzecich np. z USA podlegają opodatkowaniu w kraju gdzie usługobiorca posiada siedzibę. Jeżeli polski doradca będący podatnikiem świadczy usługę doradczą dla obywatela amerykańskiego, usługa ta podlega opodatkowaniu w USA przez polskiego podatnika, który musi się rozliczyć z podatku wobec fiskusa z USA.
Jeżeli usługobiorcą jest podmiot z kraju unijnego niebędący podatnikiem, zobligowanym do opodatkowania usługi jest usługodawca, w kraju swojej siedziby. Jeżeli polski doradca będący podatnikiem świadczy usługę doradczą w Holandii dla holenderskiego obywatela, usługa ta podlega opodatkowaniu w Polsce, przez polskiego podatnika.
W przypadku świadczenia usług telekomunikacyjnych lub usług nadawczych radiowych i telewizyjnych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, posiadających siedzibę (stałe miejsce zamieszkania), przez podatnika, który posiada siedzibę poza terytorium Wspólnoty, których faktyczne użytkowanie i wykorzystanie ma miejsce na terytorium państwa członkowskiego, na którym podmiot będący usługobiorcą ma siedzibę (stałe miejsce zamieszkania) – miejscem świadczenia tych usług jest terytorium państwa członkowskiego, na którym podmiot będący usługobiorcą ma siedzibę (stałe miejsce zamieszkania).

comments powered by Disqus
Archiwum bloga
Pobierz blog na telefon