Blog ekspercki iFirma.pl - Księgowość internetowa

Przedsiębiorca kończący działalność ma wiele obowiązków związanych z likwidacją firmy jako podmiotu oraz zakończeniem rozliczeń podatkowych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Proces likwidacji zaczynamy od złożenia w organie ewidencyjnym, w którym zgłaszaliśmy działalność gospodarczą – wniosku o wykreślenie z tego rejestru z określoną datą (wniosek CEIDG-1). Rozpoczynamy również czynności mające na celu rozliczenie podatkowe likwidacji działalności.

1. PIT

Remanent likwidacyjny

Uwaga! Stan prawny obowiązujący od 1 stycznia 2011 jest opisany w artykule „Likwidacja działalności gospodarczej – podatek dochodowy”

Wersja archiwalna:

Na 7 dni przed planowanym zakończeniem działalności, należy powiadomić US właściwy wg miejsca zamieszkania o planowanym remanencie likwidacyjnym do podatku dochodowego. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie osób opodatkowanych według skali podatkowej lub 19-proc. podatkiem liniowym. Nie ciąży on natomiast na przedsiębiorcach rozliczających się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub karty podatkowej.
Należy ująć w nim towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, wyroby gotowe, braki i odpadki oraz rzeczowe składniki majątku związanego z wykonywaną działalnością (oprócz środków trwałych), jeżeli wydatki na nich nabycie zostały zaliczone wcześniej do kosztów.

Zasady wyceny pozycji remanentu:
- materiały i towary handlowe według cen zakupu lub nabycia albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia;
- półwyroby (półfabrykaty) i wyroby gotowe według kosztów wytworzenia; przy działalności usługowej i budowlanej koszt wytworzenia nie może być niższy od kosztów materiałów bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej;
- odpady użytkowe, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową, wyceniamy według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do dalszego użytkowania;
- wartości dewizowe według cen zakupu z dnia sporządzenia spisu, a w dniu kończącym rok podatkowy – według cen zakupu, jednak w wysokości nie wyższej niż kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski w dniu kończącym rok podatkowy;
- rzeczy zastawione – według ich wartości rynkowej;
- produkcja zwierzęca – według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt;
- wyposażenia – według cen zakupu.
Wyceny wg powyższych zasad musimy dokonać najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu. W przypadku wyceny towarów w kwocie niższej od ceny zakupu lub nabycia albo od kosztów wytworzenia, w szczególności z powodu uszkodzenia, wyjścia z mody, należy przy poszczególnych pozycjach uwidocznić również jednostkową cenę zakupu (nabycia) lub koszt wytworzenia.
Wyliczenie podatku
Wartość remanentu likwidacyjnego w większości przypadków stanowi dochód osoby fizycznej kończącej działalność. Na podstawie wartości remanentu likwidacyjnego oraz wskaźnika procentowego ustalany jest zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% dochodu.
Wskaźnik procentowy = dochód/przychód
Wskaźnik procentowy liczymy na podstawie wartości za okres 3 miesięcy poprzedzających likwidację. Jeżeli w tym okresie nie wystąpił dochód, wskaźnik ustalamy za poprzedni rok. W przypadku braku dochodu również w roku poprzednim, nie można ustalić wskaźnika, a wartość ujętych w remanencie składników majątku jest zwolniona z opodatkowania.
Jeśli więc np. w ostatnich 3 miesiącach (lub poprzednim roku) osiągnięto przychód 10 000 przy kosztach 8500 więc dochód wyniósł 1500 zł a wskaźnik będzie wynosił 15 proc.
Przy zastosowaniu wskaźnika oblicza się dochód z remanentu likwidacyjnego (wskaźnik mnożymy przez wartość remanentu). Od tak wyliczonego dochodu należy zapłacić dziesięcioprocentowy podatek. Jest on płatny w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy za ostatni miesiąc prowadzenia działalności bez składania jakiejkolwiek deklaracji.

Może również zdarzyć się sytuacja, kiedy na dzień likwidacji w ogóle nie powstanie dochód. Dochód nie powstanie w przypadkach, kiedy:

1) w wyniku zmiany formy prawnej lub połączenia przedsiębiorstw składniki majątku objęte remanentem zostały wniesione w formie wkładu lub aportu do nowo powstałego lub istniejącego przedsiębiorcy,
2) nastąpiła całkowita lub częściowa zmiana branży,
3) osoba fizyczna wniosła w formie wkładu lub aportu do spółki cywilnej albo spółki handlowej składniki majątku objęte remanentem,
4) nastąpiło przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową lub osobowej spółki handlowej w inną osobową spółkę handlową albo w kapitałową spółkę handlową,
5) nastąpiła darowizna przedsiębiorstwa (przedsiębiorca na dzień likwidacji własnej DG nie posiada majątku).

Remanent likwidacyjny sporządzamy jednak w przypadku rozwiązania spółki cywilnej, kiedy były wspólnik kontynuuje działalność samodzielnie i nie wykorzystuje w tej działalności składników majątkowych pochodzących ze spółki cywilnej. Dochód ustalamy także w sytuacji, kiedy przedsiębiorca likwiduje własną działalność, a nie wnosi składników majątku do spółki cywilnej.

Składniki majątku ujęte w Ewidencji Środków Trwałych likwidowanej działalności a PIT.
Remanent likwidacyjny do podatku dochodowego nie ujmuje wartości składników majątku ujętych w Ewidencji ŚT. Samo przeniesienie własności w związku z likwidacją nie spowoduje więc powstania przychodu. Jednakże jeżeli sprzedamy środek trwały przed upływem sześciu lat licząc od końca miesiąca, w którym składnik majątku został wycofany z firmy, wówczas powstanie przychód z działalności gospodarczej – bez względu na fakt, iż DG została już zakończona (art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy opdof).
Przychód ze sprzedaży mamy prawo pomniejszyć o koszty uzyskania, a więc niezamortyzowaną wartość środka trwałego.
Sprzedaż byłego ŚT przed upływem 6 lat od wycofania powoduje więc obowiązek ustalenia dochodu/straty, wpłaty ewentualnej zaliczki na podatek dochodowy oraz złożenia zeznania rocznego uwzględniającego osiągnięcie tego przychodu.

Czynności likwidacyjne (PIT):
1.Zawiadomienie US o zamiarze sporządzenia remanentu likwidacyjnego najpóźniej na 7 dni przed terminem likwidacji.
2.Sporządzenie remanentu na dzień likwidacji i jego wycena w ciągu 14 dni.
3.Ustalenie wskaźnika procentowego dochodu w przychodach lub jego braku.
4.W przypadku jeżeli powstanie dochód – obliczamy zryczałtowany 10% podatek dochodowy od dochodu.
5.Wpłata podatku w terminie zapłaty zaliczki za dany miesiąc/kwartał.
6.Jeżeli likwidacja następuje w grudniu – wykazanie dochodu z likwidacji w zeznaniu rocznym.
7.Przedłożenie remanentu likwidacyjnego w US.

Ze względu na wycenę remanentu (posługujemy się głównie wartością wg cen zakupu/wytworzenia), przed likwidacją działalności należy zastanowić się, czy korzystniej jest sprzedać majątek firmy czy też zapłacić zryczałtowany podatek dochodowy od remanentu likwidacyjnego PIT.

2. VAT

Czynności związane z likwidacją działalności gospodarczej w zakresie podatku VAT są dokonywane wyłącznie przez czynnych płatników tego podatku.

Remanent likwidacyjny VAT

Remanent likwidacyjny VAT, ujmujący niesprzedane towary, należy sporządzić w przypadku:
1.rozwiązania spółki cywilnej lub handlowej niemającej osobowości prawnej,
2.zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu przez podatnika będącego osobą fizyczną, który jest obowiązany do zgłoszenia zaprzestania działalności naczelnikowi urzędu skarbowego,
3.niewykonywania przez podatnika będącego osobą fizyczną czynności podlegających opodatkowaniu co najmniej przez dziesięć miesięcy (nie dotyczy to tych, którzy zawiesili działalność na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Wycena remanentu

Wartość remanentu likwidacyjnego VAT określamy wg cen rynkowych. Dostawa towarów, jaką jest przekazanie majątku firmy na cele osobiste przedsiębiorcy, nie ma określonej ceny tej dostawy – więc podstawa opodatkowania ustalana jest na podstawie ich wartości rynkowej pomniejszonej o kwotę podatku (art. 29. ust 9 ustawy o podatku od towarów i usług).

Pod pojęciem „towar” przepisy ujmują rzeczowe składniki majątku – towary handlowe, wyposażenia i środki trwałe czyli w praktyce wszystkie zakupy, od których przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, bez względu na to, czy z tego prawa skorzystaliśmy.

Podobnie jak remanent likwidacyjny PIT, remanent VAT sporządzamy na dzień likwidacji oraz dokonujemy jego wyceny. Remanent dołączamy do ostatniej deklaracji VAT, a wartość podatku VAT należnego z tego remanentu ujmujemy w pozycji 40-stej deklaracji.

W przypadku, kiedy z deklaracji podatkowej wynika kwota do zwrotu, należy załączyć oświadczenie o numerze rachunku bankowego na jaki kwota powinna być zwrócona. W przypadku rozwiązania spółki oprócz numerów kont wszystkich wspólników, należy również załączyć umowę spółki aktualną na dzień jej rozwiązania (zwrot następuje wg udziału wspólnika w spółce, zgodnie z umową).

Przez 12 miesięcy od dnia rozwiązania spółki lub likwidacji działalności, następna dostawa towarów wykazanych w remanencie likwidacyjnym jest zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT.

Czynności likwidacyjne (VAT):
1. Brak obowiązku powiadomienia US o zamiarze sporządzenia remanentu likwidacyjnego VAT.
2. Sporządzenie remanentu na dzień likwidacji (nie później jednak niż 14 dni od likwidacji) i jego wycena.
3. Złożenie oświadczenia o wysokości remanentu VAT i wykazanie kwoty podatku należnego w poz. 40 deklaracji VAT za okres, w której dokonano sporządzenia spisu z natury.
4. Złożenie dodatkowych informacji w przypadku ubiegania się o zwrot.

3. Kasa fiskalna.

Wielu podatników prowadzących działalność gospodarczą posiada kasy fiskalne. W przypadku likwidacji działalności należy również zlikwidować kasę fiskalną.

Najczęściej kasy są ujmowane w remanencie likwidacyjnym, można jednak uniknąć krzywdzącego dla wielu przedsiębiorców podatku od wyeksploatowanych w części lub całości kas.

Zakończenie pracy w trybie fiskalnym przez każdą kasę lub wymiana pamięci fiskalnej kasy wymaga odczytu zawartości pamięci fiskalnej kasy (z udziałem pracownika urzędu skarbowego). Odczytu dokonuje się po uprzednim sprawdzeniu plomb. Z działań tych sporządzany jest protokół, w którym również określona jest data, w której zaprzestano użytkowania kasy.

Pamięć fiskalna, wobec której dokonano powyższych czynności, musi być przechowywana przez producenta przez okres 3 miesięcy od daty odczytu, a po tym okresie – komisyjnie zniszczona. W praktyce kasy lub moduły fiskalne trafiają często do upoważnionych przedstawicieli importerów i producentów – autoryzowanych serwisów, w których kasa została zakupiona i zaprogramowana.

Odnośnie samego urządzenia pozbawionego najważniejszego modułu podatnik ma kilka wyjść. Ując urządzenie w remanencie likwidacyjnym, sprzedać kasę, nawet za symboliczną cenę (co jest uzasadnione, skoro pozbawiona jest modułu fiskalnego, w rzeczywistości stanowiącego około połowy wartości nowej kasy!) innemu przedsiębiorcy, który może dokupić nowy moduł fiskalny bądź też odsprzedać kasę serwisowi np. jako źródło przyszłych części zamiennych.
Innym rozwiązaniem jest komisyjna likwidacja kasy. Taka likwidacja może nastąpić np. poprzez oddanie do firmy zajmującej się recyklingiem, złomowanie itp. Należy pamiętać przy tym o przechowywaniu wszelkiej dokumentacji związanej z likwidacją.

4. Czynności formalne.

Niezależnie od obowiązku sporządzenia remanentów i rozliczeń podatkowych na przedsiębiorcy ciążą jeszcze obowiązki formalne.
Po uzyskaniu zaświadczenia od organu ewidencyjnego (Urząd Miasta, Gminy) o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczych, organ ewidencyjny prześle informacje do GUSu oraz ZUSu.
Ponieważ w praktyce „jedno okienko” nadal sprawia pewne trudności, należy upewnić się, iż organ ewidencyjny prześle informacje do pozostałych urzędów.
Jeżeli likwidowane przedsiębiorstwo było spółką, UM/UG nie prześle za nas informacji do GUSu, należy złożyć wniosek o wykreślenie – RG-2 (w zakresie spółek cywilnych nie obowiązuje jedno okienko).
W ZUSie należy złożyć druki ZUS ZWUA – wyrejestrowujące osoby ubezpieczone (obecnie nie składamy już ZUS ZWPA, zastępuje ten druk informacja od UM/UG).
W US należy złożyć VAT-Z (wyrejestrowanie czynnego płatnika VAT), a także NIP-3 (zgłoszenie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej). Jeżeli byliśmy płatnikiem podatku akcyzowego – AKC-Z.
Do dnia likwidacji należy przesłać również pracownikom i urzędom informacje rozliczeniowe (PIT-11, PIT-4R), jeżeli w danym roku podatkowym byliśmy pracodawcami/zleceniodawcami.

5.Przechowywanie dokumentacji.

Przedsiębiorcy likwidujący działalność gospodarczą muszą pamiętać o przechowywaniu dokumentacji księgowej i podatkowej.
Obowiązkowy okres przechowywania to 5 lat od zakończenia roku, w którym nastąpiło rozliczenie podatku. Ponieważ podatek dochodowy jest rozliczany do końca kwietnia roku następnego to w/w 5 lat liczymy dopiero od końca tego roku. W praktyce oznacza to obowiązek przechowywania przez 6 lat od daty likwidacji działalności.