Umowa zlecenia a umowa o pracę – podstawowe różnice


Umowa zlecenia i umowa o pracę są najczęstszymi formami zatrudnienia pracowników. Chociaż zakres czynności przewidziany dla pracownika zatrudnionego na umowę o pracę lub umowę zlecenia może być identyczny, należy pamiętać, iż umowy te nie różnią się jedynie nazwą i szczegółami formalnymi. Nieznajomość różnic pomiędzy tymi formami zatrudnienia, może być kosztowna zarówno dla zleceniobiorcy, jak i zleceniodawcy.

Umowa o pracę została uregulowana w przepisach Kodeksu Pracy (KP), natomiast umowa zlecenia – w przepisach Kodeksu Cywilnego (KC). Przepisy obu kodeksów różnią się w wielu kwestiach, również uregulowania dotyczące opodatkowania i oskładkowania umów nie są tożsame.

Pracodawcy najchętniej wybierają umowy zlecenia z kilku względów, a najważniejsze z nich, to względy natury ekonomicznej. Również zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia, często wolą tę formę, która może być bardziej opłacalna w przypadku osiągania wyższych dochodów brutto. Poniższa tabela przedstawia wyliczenie od kwoty brutto umowy o pracę i kwoty brutto umowy zlecenia – całkowitego kosztu umowy dla pracodawcy oraz kwoty, którą otrzymuje zatrudniony. Umowa zlecenia została podzielona ze względu na obowiązek odprowadzania składek ZUS od zatrudnienia na umowę zlecenia
(omówione w osobnym artykule)

Kwota brutto wynagrodzenia
przewidzianego w umowie : 2000zł
koszt całkowity umowy wynagrodzenie netto zatrudnionego
umowa o pracę 2369,60 1459,48
zlecenie bez składek ZUS 2000,00 1712,00
zlecenie tylko z ub. zdrowotnym 2000,00 1687,00
zlecenie z ub. społecznym ale bez ub. wypadkowego i chorobowego 2336,20 1497,07
zlecenie z ub. społecznym ale, bez wypadkowego 2336,20 1455,48
zlecenie z pełnymi składkami ZUS 2369,60 1455,48

W przypadku osoby zatrudnionej na umowę zlecenia, która nie jest obciążona ZUS-em lub jest obciążona tylko ub. zdrowotnym umowa może być korzystniejsza dla zatrudnionego ze względu na wyższą kwotę netto otrzymaną z jej tytułu niż byłaby to z tytułu umowy o pracę. Już przy wynagrodzeniu brutto w wysokości 2000 zł, różnice w kwotach netto umów mogą być znaczne.
Zleceniobiorca może otrzymywać niektóre dodatkowe świadczenia związane z wykonywaną pracą, np. świadczenia związane z podróżą służbową. Nie może jednak otrzymywać świadczeń socjalnych czyli nie przysługuje mu wynagrodzenie urlopowe i np. dofinansowanie do zajęć sportowych współfinansowanych przez firmę. W związku z tym, przedsiębiorca zatrudniający wielu pracowników, może uniknąć dodatkowych kosztów związanych z ZFŚS. Podstawową korzyścią dla pracodawcy jest brak płatnego urlopu i brak obowiązku zapłaty wynagrodzeń chorobowych i innych świadczeń, które występują przy umowie o pracę.

Jednakże bez względu na formę zatrudnienia, pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy osobom zatrudnionym – a więc jest zobowiązany zapewnić szkolenia bhp czy badania lekarskie. Koszt poniesionych szkoleń i badań stanowi koszt pracodawcy.

Inną kwestią mającą ogromny wpływ na opłacalność umów zlecenia, jest wysokość ryczałtowych kosztów uzyskania przychodu. Dla umów o pracę, koszty te są ustalane w wysokości ryczałtowej (w 2009 roku to 111,25zł lub 139,06 zł miesięcznie) bez względu na wartość przychodu. Natomiast w umowie zlecenia naliczane są koszty w wysokości 20% kwoty przychodu pomniejszonego o obowiązkowe obciążenia na ub. społeczne. Im wyższa więc wartość brutto umowy, tym umowa zlecenia korzystniejsza. Natomiast w przypadku niewielkich kwot, korzystniejsze są umowy o pracę. Dodatkowo, od 1 stycznia 2009, umowy o dzieło i zlecenia do kwoty 200zł są rozliczane na zasadzie ryczałtu, co sprawia, że zleceniobiorcy zawierający umowy do tej wysokości są w zdecydowanie mniej korzystnej sytuacji niż pracownicy zatrudnieni na umowy o pracę na ułamkowe części etatu.

Jeżeli kwota 20% podstawowych ryczałtowych kosztów z umowy zlecenia jest niższa niż suma udokumentowanych wydatków na pozyskanie przychodu, zleceniobiorca ma prawo ujęcia w rozliczeniu rocznym udokumentowanych, rzeczywistych kosztów uzyskania przychodu. W przypadku umowy o pracę, możliwości takie dają tylko np. miesięczne bilety imienne na dojazd do miejscowości wykonywania pracy (przy podwyższonych kosztach 139,06zł).

Umowa zlecenia daje również możliwość wykorzystania i przeniesienia praw autorskich, a więc prawa do zastosowania ryczałtowej 50% stawki kosztów uzyskania przychodu (np. stworzenie i bieżąca obsługa dzieła, np. portalu internetowego). Przedsiębiorcy jednak najczęściej wybierają umowę o dzieło na stworzenie dzieła, następnie zaś zawierają odrębną umowę zlecenia na jego obsługę.
W przypadku wybrania umowy zlecenia, przedsiębiorca unika również obowiązku prowadzenia akt osobowych pracownika. Chociaż pewne informacje przedsiębiorca powinien uzyskać i przechowywać wraz z danymi pracownika, to jednak w zakresie umowy zlecenia nie ma sformalizowanego obowiązku tworzenia akt personalnych pracowników.

Przepisy Kodeksu Cywilnego oraz przepisy Kodeksu Pracy różnią się w jeszcze jednej istotnej kwestii, która może wpłynąć na opłacalność podjętej formy zatrudnienia u obu stron. Jeżeli zleceniobiorca wyrządzi szkodę zleceniodawcy lub osobie trzeciej w związku z wykonywanymi czynnościami umowy zlecenia, odpowiada on całym swoim majątkiem za wyrządzoną szkodę, bez żadnych ograniczeń. A więc w tym przypadku dla zleceniobiorcy nie jest to korzystne rozwiązanie, jest natomiast korzystne dla przedsiębiorcy zleceniodawcy. Kodeks Pracy ogranicza odpowiedzialność pracownika do ściśle określonej wysokości, niejednokrotnie znacznie niższej niż wyrządzona szkoda, chroniąc w ten sposób pracownika i obciążając pracodawcę. Z tego względu, w przypadku np. powierzania mienia o znacznej wartości, przedsiębiorcy wolą zawierać umowy cywilnoprawne.

W ramach umowy cywilnoprawnej można również dopuścić do wykonywania czynności objętych umową przez osoby trzecie, natomiast nie ma takiej możliwości w przypadku umowy o pracę. Umowa o pracę przewiduje także wykonywanie czynności pod kierownictwem, w ściśle określonym czasie i miejscu, co może być – ale nie musi zostać przewidziane w umowie cywilnoprawnej.

Kodeks Pracy ściśle reguluje również kwestię podejmowania zatrudnienia na umowę o pracę, jak i jego ustania. Zarówno przedsiębiorcy, jak i zatrudnieni mają tutaj tylko kilka możliwości przewidzianych w KP, natomiast w przypadku umów cywilnoprawnych nie ma tych ograniczeń. Umowa cywilnoprawna może zostać rozwiązana nawet z dnia na dzień, na długo przed upływem terminu jej rozwiązania. Może zostać wypowiedziana przez dowolną ze stron. W praktyce jednak przepis ten jest przyczyną dużej niepewności u zleceniobiorców, nie zaś zleceniodawców.

Uznanie umowy zlecenia za umowę o pracę.

Umowy zlecenia i umowy o pracę różnią się zatem zarówno sposobem rozliczania, zakresem odpowiedzialności zatrudnionego, obowiązkami po obu stronach umowy, jak i możliwościami wynikającymi ze swobody zawierania i rozwiązywania umów. Czasami jednak, przedsiębiorcy dążą do zawarcia umowy zlecenia, zamiast umowy o pracę w celu uniknięcia dodatkowych obowiązków i uniknięcia konieczności liczenia się z prawami pracownika, gwarantowanymi przez KP.

Skoro więc czynności przewidziane w obu rodzajach umów mogą być identyczne, należy zwrócić uwagę na cechy zawieranej umowy, by podjęta forma zatrudnienia na umowę zlecenia nie została uznana za umowę o pracę. Aby forma zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia pozostała w zgodzie z naszymi intencjami i została uznana za umowę zlecenia, nie zaś za umowę o pracę, należy w umowie zaakcentować samodzielność w wykonaniu umowy oraz podkreślić inne cechy odróżniające zawartą umowę od umowy o pracę. Może przejawiać się to poprzez:

  • zapis w umowie dotyczący samodzielności w zakresie braku bezpośredniego, bieżącego kierownictwa nad wykonaniem umowy przez zleceniodawcę,
  • brak wyznaczonego w umowie miejsca wykonania usługi,
  • brak wyznaczonego w umowie czasu wykonania usługi (np. w umowie o pracę określamy godziny pracy, w umowie zlecenia określamy tylko do kiedy ma być wykonana, nie zaś w jakich godzinach).
    Zatem najprostszą formą podkreślenia różnicy między umową o pracę jest możliwość wykonania zlecenia przez osoby trzecie (dopuszczenie do wykonania usługi przez podwykonawcę).

Podstawowe cechy odróżniające umowy zlecenia od umów o pracę:

  1. swoboda zawierania i rozwiązywania umów,
  2. możliwość samodzielnego wykonania pracy,
  3. możliwość zastąpienia zleceniobiorcy osobą trzecią (np. zatrudnienie podwykonawcy),
  4. możliwość ustalenia terminu i miejsca wykonania usługi,
  5. ryczałtowe koszty uzyskania przychodu w rozliczeniach bieżących (20%),
  6. możliwość ujęcia rzeczywistych kosztów w rozliczeniu rocznym,
  7. brak obowiązku tworzenia ZFŚS oraz brak dodatkowych obciążeń po stronie pracodawcy (wynagrodzenie chorobowe, płatny urlop, etc.),
  8. inne uregulowania w zakresie obowiązkowych i dobrowolnych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych,
  9. brak ochrony pracowniczej, np. brak płatnego urlopu, możliwość wypowiedzenia umowy w każdej chwili,
  10. odpowiedzialność osobista za wykonanie umowy prze zleceniobiorcę,
  11. odpowiedzialność całym majątkiem zleceniobiorcy za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z wykonywaną umową zlecenia.

Joanna Pindelska

  • Nie znaleziono podobnych wpisów
  • M.Michalak

    Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawna uregulowaną w art. 734 – 751 Kodeksu Cywilnego.
    Według art. 734.par. 1. „Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie”. I umowa taka nie jest wliczana do stażu pracy ponieważ nie jest to umowa o pracę, która jest regulowana przez Kodeks Pracy a umowa cywilnoprawna określona w Kodeksie Cywilnym. A do stażu pracy wlicza się tylko okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Nie stosuje się też do umowy zlecenia zapisów dotyczących nadgodzin czy pracy w sobotę wynikających z Kodeksu Pracy.

  • ewa WWW

    Witam, mam takie pytanie czy zawierajac umowe zlecenie bedzie mi sie oa liczyc do stazu pracy? I czy bede miec placone za nadgodizny oraz soboty? Czy musi byc to zapisane w umowie abym dostala za to pieniadze?

  • MMichalak

    Ważne tutaj jest to, że umowa zlecenie czy umowa o dzieło nie może mieć cech umowy o pracę.
    Najważniejszą cechą odróżniającą umowę cywilnoprawną od umowy o pracę jest brak podporządkowania wykonawcy powierzającemu pracę. To oznacza, że osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia czy dzieła nie może pracować w godzinach i miejscu ściśle wyznaczonych przez pracodawcę i podlegać przełożonym tak, jak pracownik.
    Przedmiotem umowy zlecenia jest każda czynność wykonywana przez osobę fizyczną w ramach świadczenia usług takich jak np. sprzątanie, opieka nad dzieckiem, prowadzenie teczek osobowych, pośrednictwo ubezpieczeniowe, wprowadzanie danych do komputera, przewodnictwo turystyczne, prowadzenie księgowości, akwizycja. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być np. wykonanie strony internetowej, wykonanie bilansu, wykonanie projektu np. architektonicznego, reklamy, uszycie garnituru, sukienki, napisanie książki, wiersza, przeprowadzenie kursu, szkolenia.

  • Dawid

    Witam serdecznie,

    Mam taką niejasność, czy będąc zatrudniuony na podstawie umowy o dzieło / zlecenie w wymiarze pracy trzy zmianowej będzie to praca tzw na telefon czy praca stała?

  • J.P.

    Nie, nie jest sprzeczne. Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, regulowaną przez Kodeks Cywilny i jej zapisy mają znacznie większą dowolność niż umowa o pracę. Nie ma przepisu zabraniającego określenie w umowie dodatkowych regulacji dotyczących czasu wykonywania usługi przewidzianej w umowie zlecenia, np. zlecenia minimalnej ilości godzin wykonywania danej usługi budowlanej.

  • Robert Maroszek

    Witam,

    czy istnieje możliwość podkreślenia pracochłonności danego zlecenia w przypadku umowy zlecenia?
    Ubiegając się o przyznanie uprawnień budowlanych należy udokumentować odbytą praktykę. W przypadku umowy zlecenia i dzieło, należy udokumentować pracochłonność w godzinach, jednak, czy nie jest to sprzeczne z warunkami zawierania umowy zlecenie?
    W jaki sposób można to udokumentować?


    pozdrawiam
    Robert Maroszek

Archiwum bloga
Pobierz blog na telefon